शिरोळ / संदीप इंगळे
ग्रामीण भागातून स्वकर्तृत्वाच्या जोरावर पुढे येत आपल्या अनुभवाचा, ज्ञानाचा आणि संपर्काचा उपयोग समाजाच्या भल्यासाठी करणाऱ्या व्यक्तींची संख्या तुलनेने कमी असते. कोणतेही पद, प्रतिष्ठा किंवा प्रसिद्धीची अपेक्षा न ठेवता सामान्य माणसाच्या अडचणीच्या काळात त्याच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहणे, गावाच्या विकासासाठी शासनदरबारी सातत्याने पाठपुरावा करणे आणि सामाजिक बांधिलकीची जाणीव मनात ठेवून विविध उपक्रम राबविणे, हीच खऱ्या अर्थाने समाजसेवेची ओळख आहे. शिरोळसारख्या ग्रामीण भागात अशाच समाजाभिमुख कार्याची वेगळी ओळख निर्माण करणारे व्यक्तिमत्त्व म्हणजे शिरोळ ग्रामपंचायतीचे माजी सदस्य निळकंठ उर्फ पिंटू बंडोबा फल्ले.
सामाजिक, राजकीय, सहकार, शैक्षणिक आणि सांस्कृतिक अशा विविध क्षेत्रांत सक्रिय राहून त्यांनी आपल्या कार्याचा ठसा उमटविला आहे. जनतेच्या प्रश्नांसाठी सातत्याने धावून जाणारे, तरुणांना दिशा देणारे, गरजूंच्या मदतीला तत्परतेने उभे राहणारे आणि गावाच्या विकासासाठी प्रयत्नशील असणारे समाजाभिमुख नेतृत्व म्हणून त्यांच्याकडे पाहिले जाते. आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांच्या कार्यकर्तृत्वाचा आणि सामाजिक बांधिलकीचा घेतलेला हा आढावा…
सामाजिक संस्कारातून घडलेले व्यक्तिमत्त्व
निळकंठ उर्फ पिंटू फल्ले यांचा जन्म ८ ऑगस्ट १९७६ रोजी सौ. पार्वती व श्री. बंडोबा फल्ले यांच्या कुटुंबात झाला. व्यावसायिक कुटुंबाची पार्श्वभूमी असली तरी लहानपणापासूनच समाजाशी जोडले जाण्याचे संस्कार त्यांना मिळाले. सामान्य माणसाच्या सुख-दुःखात सहभागी होणे, गरजूंना मदतीचा हात देणे आणि आपल्या परीने समाजासाठी काहीतरी करण्याची वृत्ती त्यांच्या स्वभावाचा भाग बनली.
त्यांचे प्राथमिक शिक्षण केंद्रशाळेत, तर माध्यमिक शिक्षण पद्माराजे विद्यालयात झाले. शालेय जीवनापासूनच मित्रपरिवाराशी असलेला त्यांचा संपर्क आणि सर्वांना सोबत घेऊन चालण्याची वृत्ती यामुळे त्यांच्या सभोवती मित्रांचा मोठा गोतावळा निर्माण झाला. हीच मैत्री पुढे सामाजिक कार्याची ताकद बनली.
लोकांशी असलेला जिव्हाळ्याचा संवाद, कोणत्याही व्यक्तीचे म्हणणे शांतपणे ऐकून घेण्याची सवय आणि अडचणीच्या काळात मदतीसाठी धावून जाण्याची वृत्ती यामुळे पिंटू फल्ले यांच्याबद्दल समाजात आपलेपणाची भावना निर्माण झाली. त्यामुळेच त्यांच्या सामाजिक कार्याची दखल घेत जनतेने त्यांना ग्रामपंचायत सदस्य म्हणून काम करण्याची संधी दिली.
ग्रामपंचायतीच्या माध्यमातून लोकसेवेचा वसा
ग्रामपंचायत ही ग्रामीण भागातील विकासाची प्राथमिक संस्था मानली जाते. गावातील रस्ते, पाणी, स्वच्छता, शिक्षण, आरोग्य, विविध शासकीय योजना यांसह अनेक प्रश्न ग्रामपंचायतीशी निगडित असतात. या प्रश्नांकडे केवळ राजकीय दृष्टिकोनातून न पाहता लोकांच्या मूलभूत गरजांचा विचार करून काम करण्याची भूमिका पिंटू फल्ले यांनी घेतली.
ग्रामपंचायत सदस्य म्हणून काम करत असताना गावातील विविध प्रश्न सोडविण्यासाठी त्यांनी सातत्याने प्रयत्न केले. स्थानिक पातळीवरील प्रश्न शासनाच्या विविध विभागांपर्यंत पोहोचवून त्यांचा पाठपुरावा करण्याची हातोटी त्यांनी निर्माण केली. त्यामुळे अनेक विकासकामे आणि योजना मंजूर करून घेण्यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले.
राजकारण हे केवळ निवडणुका आणि पदापुरते मर्यादित न ठेवता त्याचा उपयोग विकासासाठी व्हावा, अशी त्यांची भूमिका राहिली. गट-तट, मतभेद किंवा राजकीय समीकरणांपेक्षा गावाचा विकास आणि जनतेचे हित यांना प्राधान्य देण्याचा प्रयत्न त्यांच्या कार्यातून दिसून येतो.
फल्ले कुटुंबाची लोकसेवेची परंपरा
पिंटू फल्ले यांच्यासोबत त्यांच्या कुटुंबातील सदस्यांनीही सामाजिक आणि सार्वजनिक जीवनात योगदान दिले आहे. त्यांच्या आई श्रीमती पार्वती बंडोबा फल्ले यांना शिरोळच्या जनतेने भरघोस मतांनी ग्रामपंचायत सदस्य म्हणून निवडून दिले. त्याचप्रमाणे त्यांच्या पत्नी सौ. शुभांगी फल्ले यांचीही ग्रामपंचायत सदस्य म्हणून बिनविरोध निवड झाली.
यातून फल्ले कुटुंबाचा जनतेशी असलेला जिव्हाळ्याचा संबंध अधोरेखित होतो. सार्वजनिक जीवनात सक्रिय असताना कुटुंबातील सदस्यांनीही लोकांशी असलेली नाळ कायम जपली आहे. त्यामुळे सामाजिक कार्याची ही परंपरा एका व्यक्तीपुरती मर्यादित न राहता कुटुंबाच्या माध्यमातून पुढे जात असल्याचे चित्र पाहायला मिळते.
तरुणांना शिक्षण आणि रोजगाराची दिशा
आजच्या काळात ग्रामीण भागातील तरुणांसमोर शिक्षण, कौशल्य आणि रोजगार ही मोठी आव्हाने आहेत. केवळ पारंपरिक शिक्षण घेऊन नोकरीच्या प्रतीक्षेत राहण्याऐवजी तरुणांनी कौशल्याधारित शिक्षण घेऊन स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, यासाठी पिंटू फल्ले यांनी प्रयत्न केले.
तरुणांना व्यवसायाभिमुख आणि व्यावसायिक शिक्षणाची संधी उपलब्ध व्हावी, या उद्देशाने त्यांनी साई शिक्षण संस्थेची स्थापना केली. ग्रामीण भागातील विद्यार्थ्यांना शिक्षणाच्या माध्यमातून सक्षम करण्याचा हा प्रयत्न निश्चितच महत्त्वपूर्ण आहे.
शिक्षणाबरोबरच वाचनाची आवड निर्माण व्हावी, तरुणांनी आणि नागरिकांनी ज्ञानाच्या विश्वाशी जोडले जावे, यासाठी आदर्श वाचन मंदिराची स्थापना करण्यात आली. डिजिटल युगातही वाचन संस्कृती टिकवून ठेवण्याच्या दृष्टीने अशा उपक्रमांचे महत्त्व मोठे आहे.
स्वयंरोजगारातून स्वावलंबनाचा प्रयत्न
ग्रामीण भागातील युवकांना रोजगाराच्या संधी उपलब्ध व्हाव्यात आणि त्यांनी स्वतःच्या पायावर उभे राहावे, या उद्देशाने स्वयंरोजगार सहकारी संस्थेच्या माध्यमातून काम करण्याचा त्यांनी प्रयत्न केला. रोजगार निर्मिती ही केवळ आर्थिक बाब नसून ती व्यक्तीच्या आत्मविश्वासाशी आणि कुटुंबाच्या स्थैर्याशी जोडलेली असते. त्यामुळे तरुणांना रोजगाराभिमुख करण्याचा त्यांचा प्रयत्न समाजाच्या दीर्घकालीन विकासाच्या दृष्टीने महत्त्वाचा ठरतो.
तरुणांना केवळ राजकीय कार्यात सहभागी करून घेण्याऐवजी शिक्षण, व्यवसाय, रोजगार आणि सामाजिक कार्याच्या माध्यमातून सक्षम करणे, ही त्यांच्या कामाची वेगळी बाजू आहे.
ओबीसी समाजाच्या प्रश्नांसाठी सातत्याने आवाज
अखिल भारतीय ओबीसी कोल्हापूर संघटनेच्या जिल्हाध्यक्षपदाची जबाबदारी सांभाळताना पिंटू फल्ले यांनी ओबीसी समाजातील विविध प्रश्नांसाठी काम केले. समाजातील सामान्य नागरिकांच्या अडचणी समजून घेऊन त्या प्रशासनाच्या निदर्शनास आणून देणे आणि त्यासाठी पाठपुरावा करणे, या माध्यमातून त्यांनी संघटनात्मक कामाचीही छाप निर्माण केली.
समाजातील विविध घटकांना न्याय मिळावा, त्यांच्या समस्या शासनाच्या पातळीवर पोहोचाव्यात आणि सामाजिक प्रश्नांवर सकारात्मक चर्चा व्हावी, यासाठी त्यांनी प्रयत्न केले. त्यामुळे त्यांचे कार्य केवळ स्थानिक राजकारणापुरते सीमित राहिले नाही.
सहकार क्षेत्रातही वेगळा ठसा
सहकार हा महाराष्ट्राच्या ग्रामीण अर्थव्यवस्थेचा महत्त्वाचा आधार आहे. सामान्य नागरिकांच्या आर्थिक अडचणी दूर करण्यासाठी स्थानिक पातळीवर सक्षम आर्थिक व्यवस्था निर्माण होणे आवश्यक आहे. ही गरज लक्षात घेऊन शिरोळमध्ये जीवन कल्याण अर्बन मल्टीपर्पज निधी बँकेच्या स्थापनेत त्यांनी पुढाकार घेतला.
गोरगरीब आणि सर्वसामान्य नागरिकांना आर्थिक अडचणींच्या काळात आधार मिळावा, आर्थिक व्यवहारांसाठी स्थानिक पातळीवर सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात, हा या उपक्रमामागील उद्देश राहिला. सामाजिक बांधिलकी आणि आर्थिक स्वावलंबन यांची सांगड घालण्याचा हा प्रयत्न म्हणून या कार्याकडे पाहता येते.
कोरोनाकाळातील माणुसकीचा हात
सन २०२० च्या कोरोना महामारीने संपूर्ण जगाला मोठा धक्का दिला. लॉकडाऊनमुळे उद्योग, व्यवसाय आणि रोजगार बंद पडल्याने असंख्य कुटुंबांसमोर उदरनिर्वाहाचा प्रश्न निर्माण झाला. रोजंदारीवर काम करणारे कामगार, हातावर पोट असणारे नागरिक आणि आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबे मोठ्या संकटात सापडली.
या कठीण काळात पिंटू फल्ले यांनी गरजू नागरिकांच्या मदतीसाठी पुढाकार घेतला. लॉकडाऊनच्या काळात अनेकांच्या घरातील चूल पेटणे अवघड झाले होते. अशा वेळी त्यांनी दररोज गरजवंत आणि भुकेलेल्या नागरिकांना जेवण वाटपाचा उपक्रम राबविला.
संकटाच्या काळात केलेली मदत हीच खरी समाजसेवा असते, याचे उदाहरण या उपक्रमातून पाहायला मिळाले. कोणत्याही पदाची अपेक्षा न ठेवता आणि प्रसिद्धीच्या मागे न लागता संकटग्रस्त नागरिकांच्या मदतीला उभे राहण्याची त्यांची भूमिका अनेकांसाठी प्रेरणादायी ठरली.
पदापेक्षा लोकसेवेला प्राधान्य
सामाजिक कार्यात पदाला महत्त्व असले तरी पद नसतानाही समाजासाठी काम करता येते, याचा प्रत्यय पिंटू फल्ले यांच्या कार्यातून येतो. लोकप्रतिनिधी असताना जनतेसाठी काम करणे ही जबाबदारी असते; मात्र पद नसतानाही जनतेच्या प्रश्नांसाठी उपलब्ध राहणे ही खरी सामाजिक बांधिलकी आहे.
गट-तट बाजूला ठेवून अडचणीच्या काळात नागरिकांच्या मदतीला धावून जाणे, ही त्यांची कार्यपद्धती राहिली आहे. म्हणूनच त्यांच्याकडे केवळ राजकीय कार्यकर्ता म्हणून नव्हे, तर समाजाभिमुख नेतृत्व म्हणून पाहिले जाते.
अध्यात्म आणि समाजसेवेची सांगड
पिंटू फल्ले यांनी सामाजिक कार्याबरोबरच अध्यात्मिक आणि सांस्कृतिक परंपरांशीही आपली नाळ जोडून ठेवली आहे. त्यांनी अखंडपणे तब्बल २३ वर्षे पंढरीची वारी केली आहे. वारी ही केवळ धार्मिक परंपरा नसून समता, बंधुभाव, सेवा आणि माणुसकीचा संदेश देणारी लोकचळवळ आहे.
वारीच्या माध्यमातून मिळणारे सामाजिक आणि आध्यात्मिक संस्कार त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वातील सेवाभावाला अधिक बळ देणारे ठरले आहेत. अध्यात्मिक विचार आणि सामाजिक बांधिलकी यांची सांगड त्यांच्या कार्यात पाहायला मिळते.
रोटरीच्या माध्यमातूनही समाजसेवा
रोटरी क्लबच्या माध्यमातून त्यांनी विविध सामाजिक उपक्रमांत सहभाग घेतला. समाजातील गरजू घटकांपर्यंत मदत पोहोचविणे, सामाजिक उपक्रमांना हातभार लावणे आणि लोककल्याणाच्या कामात सहभागी होणे, या माध्यमातून त्यांनी समाजसेवेचे क्षेत्र अधिक व्यापक केले.
साई शिक्षण संस्था, आदर्श वाचन मंदिर आणि दिनकररावजी यादव सेवाभावी संस्था यांच्या माध्यमातून त्यांचे सामाजिक कार्य सातत्याने सुरू आहे. शिक्षण, वाचन, क्रीडा आणि समाजसेवा या विविध क्षेत्रांत उपक्रम राबवून समाजातील तरुण आणि नागरिकांना सकारात्मक दिशेने जोडण्याचा त्यांचा प्रयत्न राहिला आहे.
कुस्तीपटूंसाठी वाढदिवसाचा अनोखा उपक्रम
वाढदिवस म्हटला की अनेकदा अनावश्यक खर्च, जाहिरात आणि दिखावा याला प्राधान्य दिले जाते. मात्र पिंटू फल्ले यांनी आपल्या वाढदिवसाचा खर्च समाजोपयोगी कार्यासाठी वळवून एक वेगळा आदर्श निर्माण केला.
दिनकररावजी यादव कुस्ती आखाड्यातील पैलवानांसाठी १२ हजार रुपयांचे मॅट उपलब्ध करून देत त्यांनी क्रीडाप्रेमाची आणि समाजाभिमुखतेची जाणीव करून दिली. ग्रामीण भागातील कुस्तीपटूंना सरावासाठी आवश्यक सुविधा मिळाव्यात, त्यांच्या क्रीडा कौशल्याला प्रोत्साहन मिळावे, हा या उपक्रमामागील हेतू आहे.
त्याचप्रमाणे नंदीवाले वसाहतीतील अंगणवाडी शाळेतील विद्यार्थ्यांना खेळणी व शैक्षणिक साहित्य देऊन त्यांनी बालकांच्या शैक्षणिक आणि मानसिक विकासाला हातभार लावला. वाढदिवसाच्या निमित्ताने स्वतःसाठी खर्च करण्यापेक्षा समाजातील गरजूंसाठी काहीतरी करण्याची ही भूमिका निश्चितच अनुकरणीय आहे.
विविध क्षेत्रातील मान्यवरांचा सन्मान
गावाच्या विकासात, सामाजिक, शैक्षणिक, क्रीडा, सांस्कृतिक किंवा इतर क्षेत्रांत उल्लेखनीय काम करणाऱ्या व्यक्तींचा गौरव व्हावा, यासाठीही पिंटू फल्ले यांनी पुढाकार घेतला. आपल्या गावातील गुणवंत आणि कर्तृत्ववान व्यक्तींना प्रोत्साहन देणे हीदेखील समाजसेवेचीच एक बाजू आहे.
एखाद्याच्या चांगल्या कार्याची दखल घेऊन त्याचा सार्वजनिक सन्मान केला की त्या व्यक्तीचा उत्साह वाढतोच; शिवाय इतरांनाही समाजासाठी काम करण्याची प्रेरणा मिळते. या विचारातून त्यांनी विविध मान्यवरांचा पुरस्कार देऊन गौरव केला आहे.
सांस्कृतिक आणि क्रीडा क्षेत्रालाही प्रोत्साहन
जयभवानी कला, क्रीडा व सांस्कृतिक मंडळाच्या माध्यमातून विविध सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम राबविण्यासाठी ते प्रयत्नशील असतात. कला, क्रीडा आणि संस्कृती ही समाजाला जोडणारी प्रभावी माध्यमे आहेत. विशेषतः तरुण पिढीला सकारात्मक आणि विधायक कार्याकडे वळविण्यासाठी क्रीडा व सांस्कृतिक उपक्रमांची भूमिका महत्त्वाची असते.
याच दृष्टिकोनातून तरुणांना एकत्र आणणे, त्यांच्या कर्तृत्वाला व्यासपीठ मिळवून देणे आणि सामाजिक कार्याशी त्यांची नाळ जोडणे, यासाठी ते सातत्याने प्रयत्न करीत आहेत.
श्री बुवाफन मंदिराच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी
शिरोळ येथील श्री बुवाफन मंदिराच्या बाबय्या शिवाचार्य चॅरिटेबल ट्रस्टचे व्यवस्थापक म्हणूनही ते कार्यरत आहेत. धार्मिक आणि सामाजिक संस्थांचे काम पारदर्शकपणे व शिस्तबद्ध पद्धतीने चालविण्यासाठी व्यवस्थापन कौशल्याची गरज असते. ही जबाबदारीही त्यांनी समर्थपणे सांभाळण्याचा प्रयत्न केला आहे.
धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक संस्थांशी जोडलेले काम करत असताना समाजातील विविध घटकांशी संवाद वाढतो. या माध्यमातूनही त्यांचा जनसंपर्क अधिक व्यापक झाला आहे.
‘विचारमंचा’च्या माध्यमातून तरुणांची नवी फळी
पिंटू फल्ले यांच्या सामाजिक कार्याचा आणखी एक महत्त्वाचा पैलू म्हणजे ‘निळकंठ उर्फ पिंटू फल्ले विचारमंच’. स्वतःपुरते सामाजिक कार्य मर्यादित न ठेवता तरुण कार्यकर्त्यांची नवी फळी तयार व्हावी आणि त्यांना समाजकारणाची दिशा मिळावी, या उद्देशाने विचारमंचाच्या माध्यमातून काम केले जात आहे.
आज अनेक तरुण सामाजिक क्षेत्रात काहीतरी करण्याची इच्छा बाळगतात; मात्र त्यांना योग्य मार्गदर्शन आणि व्यासपीठाची गरज असते. अशा तरुणांना सोबत घेऊन समाजोपयोगी उपक्रम राबविण्याची संधी देणे, ही भविष्यातील सक्षम नेतृत्वनिर्मितीची प्रक्रिया आहे.
लोकांच्या सुख-दुःखात सहभागी होणारे नेतृत्व
पिंटू फल्ले यांच्या कार्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे ते केवळ एखाद्या विशिष्ट समाजघटकापुरते मर्यादित नाही. गावातील विविध घटकांशी त्यांनी संपर्क ठेवला आहे. अडीअडचणीत असणाऱ्या जनतेला आपल्या परीने मदतीचा हात देणे, विविध सामाजिक उपक्रमांत हिरिरीने सहभागी होणे आणि गरजेच्या वेळी उपलब्ध राहणे, यामुळे त्यांच्याविषयी विश्वासाचे नाते निर्माण झाले आहे.
राजकारणात मतभेद असू शकतात, विचारभिन्नता असू शकते; मात्र समाजाच्या प्रश्नांवर सर्वांनी एकत्र येणे आवश्यक आहे, या भावनेतून त्यांनी काम करण्याचा प्रयत्न केला. त्यामुळे त्यांचे नेतृत्व हे संघर्षापेक्षा समन्वयाला महत्त्व देणारे म्हणून ओळखले जाते.
समाजकारणातून निर्माण झालेली वेगळी ओळख
सामाजिक आणि राजकीय क्षेत्रात काम करताना एखाद्या व्यक्तीची खरी ओळख त्याच्या पदावरून नव्हे तर त्याच्या कामातून निर्माण होते. पिंटू फल्ले यांनीही पदापेक्षा कामाला महत्त्व दिले. ग्रामपंचायत सदस्य म्हणून मिळालेल्या संधीचा उपयोग जनतेच्या प्रश्नांसाठी केला; तर पद नसतानाही सामाजिक उपक्रमांची मालिका सुरू ठेवली.
शिक्षणासाठी संस्था, वाचनासाठी वाचन मंदिर, रोजगारासाठी स्वयंरोजगाराचा उपक्रम, आर्थिक अडचणींसाठी सहकार क्षेत्रातील प्रयत्न, ओबीसी समाजाच्या प्रश्नांसाठी संघटनात्मक काम, कोरोनाकाळातील अन्नदान, क्रीडा क्षेत्राला मदत, अंगणवाडीतील विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक साहित्य, सांस्कृतिक उपक्रम आणि तरुणांना सोबत घेऊन सामाजिक कार्य—या सर्व कामांचा विचार केला तर त्यांच्या कार्याची व्याप्ती लक्षात येते.
आजच्या वाढदिवशी समाजसेवेच्या वाटचालीला सलाम
८ ऑगस्ट हा दिवस पिंटू फल्ले यांच्यासाठी केवळ वाढदिवसाचा दिवस नाही, तर आतापर्यंतच्या सामाजिक प्रवासाचा आढावा घेण्याचा आणि भविष्यातील वाटचालीला नवी दिशा देण्याचा दिवस आहे. गेल्या अनेक वर्षांपासून त्यांनी विविध क्षेत्रांत केलेले काम पाहता त्यांच्या कार्याची खरी ताकद ही जनतेशी असलेल्या जिव्हाळ्याच्या नात्यात आहे.
समाजासाठी काहीतरी करण्याची इच्छा अनेकांच्या मनात असते; मात्र ती इच्छा कृतीत आणण्यासाठी सातत्य, संयम, वेळ आणि त्यागाची गरज असते. पिंटू फल्ले यांनी या मार्गावर सातत्याने वाटचाल केली आहे. त्यामुळेच त्यांचे सामाजिक कार्य अनेक तरुणांसाठी प्रेरणादायी ठरू शकते.
आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांच्या कार्याचा गौरव करताना एकच अपेक्षा व्यक्त करता येईल—समाजहिताची ही वाटचाल अधिक व्यापक व्हावी, नव्या पिढीला सोबत घेऊन अधिकाधिक लोककल्याणकारी उपक्रम उभे राहावेत आणि शिरोळच्या विकासासाठी त्यांचे योगदान भविष्यातही असेच सुरू राहावे.
सामाजिक बांधिलकी, लोकांशी असलेली नाळ, गरजूंच्या मदतीसाठी तत्परता, तरुणांना प्रोत्साहन देण्याची भूमिका आणि विकासासाठी सातत्याने प्रयत्न करण्याची वृत्ती या गुणांच्या बळावर पिंटू फल्ले यांनी शिरोळच्या सार्वजनिक जीवनात आपली वेगळी ओळख निर्माण केली आहे.
समाजाच्या सुख-दुःखात धावून जाणारे, पदापेक्षा जनतेला महत्त्व देणारे आणि आपल्या कार्यातून समाजसेवेचा आदर्श उभा करणारे निळकंठ उर्फ पिंटू बंडोबा फल्ले यांना वाढदिवसानिमित्त मनःपूर्वक हार्दिक शुभेच्छा!
त्यांना उत्तम आरोग्य, दीर्घायुष्य लाभो आणि समाजसेवेची त्यांची अखंड वाटचाल अशीच अविरत सुरू राहो, हीच वाढदिवसानिमित्त सदिच्छा!